லலித்கிரி என்பதற்கான மூலத்தைப் பார்

{{Infobox religious building
| building_name         = லலித்கிரி
| native_name           = ଲଳିତଗିରି
| image                 = Skeleton_Buddha.jpg 
| image_size            =
| alt                   =
| caption               =கடும் தவத்தால் எலும்புக் கூடாக காட்சியளிக்கும் கௌதம புத்தரின் சிற்பம்
| map_type              = India
| map_size              = 250
| location              = [[இந்தியா]]
| coordinates           = {{coord|20.5894|86.2506|display=inline,title}}
| religious_affiliation = [[பௌத்தம்]]
| rite                  =
| region                = [[கிழக்குத் தொடர்ச்சி மலைகள்]]
| state                 = [[ஒடிசா]]
| province              =
| territory             =
| prefecture            =
| sector                =
| district              =
| circle                =
| municipality          =
| consecration_year     =
| Nearest Airport       =[[புவனேசுவரம்]] 
| status                =
| functional_status     = பராமரிக்கப்படுகிறது
| heritage_designation  = 
| leadership            =
| website               =
| architecture          = 
| architect             =
| architecture_type     = 
| architecture_style    = 
| general_contractor    =
| facade_direction      =
| groundbreaking        =
| year_completed        = 
| construction_cost     =
| specifications        = 
| capacity              =
| length                =
| width                 =
| width_nave            =
| height_max            =
| dome_quantity         =  
| dome_height_outer     =
| dome_height_inner     =
| dome_dia_outer        =
| dome_dia_inner        =
| minaret_quantity      =
| minaret_height        =
| spire_quantity        =
| spire_height          =
| materials             =
| nrhp                  =
| added                 =
| refnum                =
| designated            =
}}
'''லலித்கிரி''' (Lalitgiri) ({{Lang-or|ଲଳିତଗିରି}}) ('''நல்திகிரி''' என்றும் அழைப்பர்), [[இந்தியா]]வின் [[ஒடிசா]] மாநிலத்தில் [[புவனேஸ்வர்]] நகரத்தின் அருகில் உள்ள மலையில் அமைந்த பண்டைய [[பௌத்தம்|பௌத்த]] [[தூபி]]கள், [[சைத்தியம்|சைத்தியங்கள்]], [[புத்த விகாரம்|விகாரைகள்]], [[கௌதம புத்தர்|புத்தரின்]] சிற்பங்கள் கொண்ட தொல்லியல் வளாகம் ஆகும். [[உதயகிரி, கந்தகிரி குகைகள்|உதயகிரி, கந்தகிரி குகைகளுக்கு]] அருகில் உள்ள லலித்கிரியில் பண்டைய பௌத்த  ''புஷ்பகிரி பல்கலைக்கழகம்''  அமைந்திருந்தது.<ref>[http://webhoststar.blogspot.in/ PUSHPAGIRI UNIVERSITY]</ref>{{Sfn|Hoiberg|Ramchandani|2000|pp=175&ndash;176}}<ref name="ASI">{{Cite web|url=http://asi.nic.in/asi_monu_tktd_orissa_es_lalitagiri.asp|title= Excavated Buddhist site, Laitagiri|publisher=Archaeological Survey of India}}</ref>{{Sfn|Goldberg|Decary2012|p=387}} உதயகிரி, கந்தகிரி, லலித்கிரி எனும் மூன்று வளாகங்கள் வைர முக்கோணம் என அழைக்கப்படுகிறது.<ref name=Department>{{Cite web|url=http://www.orissatourism.gov.in/new/lalitgiri.html|title=Lalitgiri|publisher=Government of Odisha: Department of Tourism|access-date=2017-08-08|archive-date=2015-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924061707/http://www.orissatourism.gov.in/new/lalitgiri.html|url-status=dead}}</ref> {{Sfn|Goldberg|Decary2012|p=387}} இவ்விடத்தில் பண்டைய தாந்திரிக பௌத்த சமயப் பிரிவினர் இருந்தனர்.{{Sfn|Biswas|2014|p=58}} தற்போது லலித்கிரி [[இந்தியத் தொல்லியல் ஆய்வகம்|இந்தியத் தொல்லியல் ஆய்வகத்தின்]] பராமரிப்பில் உள்ளது.<ref>[http://asi.nic.in/asi_monu_tktd_orissa_es_lalitagiri.asp  Excavated Buddhist site, Laitagiri]</ref>

==அமைவிடம்==
[[File:Lalitgiri Complete.jpg|thumb|லலித்கிரி வளாகத்தின் முழுப் பரப்பளவுக் காட்சி]] 
லலித்கிரி, ஒடிசாவின் [[கட்டக் மாவட்டம்|கட்டக் மாவட்டத்தின்]] மகாங்கா வருவாய் வட்டத்தில் [[கிழக்குத் தொடர்ச்சி மலைகள்|கிழக்குத் தொடர்ச்சி மலையில்]] அமைந்துள்ளது. ஒடிசா மாநிலத் தலைநகரம் [[புவனேஸ்வர்|புவனேஸ்வரத்திலிருந்து]] 90 கிலோ மீட்டர் தொலைவிலும்,<ref name="ASI"/><ref name=Department/> [[கட்டக்]] நகரத்திலிருந்து 60 கிலோ மீட்டர் தொலைவிலும், [[உதயகிரி, கந்தகிரி குகைகள்|உதயகிரி குகைகளிலிருந்து]] 5 கி மீ தொலைவிலும லலித்கிரி அமைந்துள்ளது. 
{{Sfn|Goldberg|Decary2012|p=387}}

==வரலாறு==
லலித்கிரி தொல்லியல் களம் முதலில் 1905ல் எம். எம். சக்கரவர்த்தி என்பவரால் கண்டறியப்பட்டது.
பின்னர் லலித்கிரியின் தொல்லியல் எச்சங்கள் [[இந்திய அருங்காட்சியகம், கொல்கத்தா|கொல்கத்தா இந்திய அருங்காட்சியகத்தின்]] தொல்லியல் அறிஞர் ஆர். பி. சந்தா என்பவராலும், பின்னர் 1927 மற்றும் 1928ஆம் ஆண்டுகளில் இந்தியத் தொல்லியல் ஆய்வகத்தாலும், லலித்கிரியின் தொல்லியல் எச்சங்கள் ஆவணப்படுத்தப்பட்டது.

1937ல் [[இந்திய அரசு]] லலித்கிரி பௌத்த தொல்லியல் களம், பாதுக்காக்கப்பட்ட நினைவுச் சின்னமாக அறிவித்தது. 
1985 மற்றும் 1991ஆம் ஆண்டுகளில் மீண்டும் லலித்கிரி தொல்லியல் களத்தை, இந்தியத் தொல்லியல் ஆய்வகத்தால் அகழ்வாராய்ச்சி செய்யப்பட்டதன் முடிவுகளின் படி, லலித்கிரி பௌத்த தொல்லியல் களம் [[மௌரியப் பேரரசு|மௌரியர்]] காலத்திலிருந்து (கிமு 322–185) 13ஆம் நூற்றாண்டு வரை பராமரிக்கப்பட்டது எனக் கண்டறிந்தனர்.<ref name="ASI"/>.{{Sfn|Sinha |Das|1996|p=74}}

1985ல் இந்தியத் தொல்லியல் ஆய்வகம், புஷ்பகிரியை மீண்டும் அகழ்வாராய்ச்சி செய்த போது, புஷ்பகிரி [[புத்த விகாரம்|பௌத்த விகாரம்]] ஒன்று கண்டுபிடிக்கப்பட்டது.<ref name="Telegraph_2007">{{cite web | url=http://www.telegraphindia.com/1070129/asp/jamshedpur/story_7319473.asp | title=ASI hope for hill heritage – Conservation set to start at Orissa site | date=29 January 2007 |newspaper=The Telegraph }}</ref>

==லலித்கிரியில் கிடைத்த தொல்லியல் எச்சங்கள்==
[[File:Mahastupha_at_Lalitgiri.jpg|right|thumb|லலித்கிரி பெருந்[[தூபி]]]]
லலித்கிரி அகழ்வாராய்ச்சியின் போது பெருந்[[தூபி]]களும், [[பிக்குகள்]] பிரார்த்தனை செய்யும் [[சைத்தியம்|சைத்தியங்களும்]], பிக்குகள் தங்கும் நான்கு [[புத்த விகாரம்|விகாரங்களும்]], [[கௌதம புத்தர்]] மற்றும் போதிசத்துவரான [[அவலோகிதர்|அவலோகிதரின்]] கற்சிற்பங்கள் கண்டுபிடிக்கப்பட்டது.<ref name="ASI"/>

மேலும் [[குசான் பேரரசு|குசானர்கள்]] காலத்திய [[பிராமி எழுத்து]] கல்வெட்டுக்களும் கண்டுபிடிக்கப்பட்டது. 
லலித்கிரியில் கண்டுபிடிக்கப்பட்ட தொல்லியல் எச்சங்களைக் கொண்டு, லலித்கிரியில் [[அருங்காட்சியகம்]] அமைக்கப்பட்டுள்ளது. 
[[File:Lalitgiri WIKI.JPG|thumb|left|விகாரையின் நுழைவு வாயில்]]
[[File:Lalitgiri Central structure.jpg|right|thumb|லலித்கிரியின் மைய அமைப்பு]]

==இதனையும் காண்க==
* [[பௌத்த தொல்லியற்களங்கள்]]
* [[பௌத்த யாத்திரைத் தலங்கள்]]

==மேற்கோள்கள்==
{{Reflist|30em}}

==ஆதார நூற்கள்==
*{{cite book|last= Biswas |first=Subhash C |title=India the Land of Gods|url=https://books.google.com/books?id=hKQOBQAAQBAJ&pg=PA58|date=29 September 2014|publisher=PartridgeIndia|isbn=978-1-4828-3655-4|ref=harv}}
*{{cite book|last1= Goldberg |first1=Kory |last2= Decary |first2=Michelle |title=Along the Path: The Meditator's Companion to the Buddha's Land|url=https://books.google.com/books?id=zQmsAAAAQBAJ&pg=PA387|date=26 June 2012|publisher=Pariyatti|isbn=978-1-928706-56-4|ref=harv}}
*{{cite book|last1= Hoiberg|first1= Dale |last2= Ramchandani |first2=Indu |title=Students' Britannica India|url=https://books.google.com/books?id=DPP7O3nb3g0C&pg=PA176|year=2000|publisher=Popular Prakashan|isbn=978-0-85229-760-5|ref=harv}}
*{{cite book|last=Session|first=Indian Art History Congress|title=Proceedings of Indian Art History Congress|url=https://books.google.com/books?id=Hh5NAAAAYAAJ|year=2000|publisher=Indian Art History Congress|ref=harv}}
*{{cite book|last1= Sinha |first1=Chitta Ranjan Prasad |last2= Das |first2=Harish Chandra |title=Proceedings of the Indian Art History Congress, 4th Session, Patna – 1996|url=https://books.google.com/books?id=9o_WAAAAMAAJ|date=1996|publisher=Indian Art History Congress|ref=harv}}

==வெளி இணைப்புகள்==
*[https://www.flickr.com/photos/nbg90455/sets/72157626004121829/detail/ Photos of Lalitgiri]
{{பௌத்த யாத்திரைத் தலங்கள்/doc}}

[[பகுப்பு:பௌத்த யாத்திரைத் தலங்கள்]]
[[பகுப்பு:இந்தியத் தொல்லியற்களங்கள்]]
[[பகுப்பு:கட்டக் மாவட்டம்]]
[[பகுப்பு:பௌத்த கட்டிடங்கள்]]
[[பகுப்பு:ஒரிசாவில் உள்ள குகைகள்]]
[[பகுப்பு:ஒடிசாவின் வரலாறு]]
[[பகுப்பு:இந்தியக் குடைவரைக் கோயில்கள்]]