மண்டோசோர் - திருத்த வரலாறு

11:08, 19 சனவரி 2025 இல் Thiagalingam

2025-01-19T11:08:45Z

← பழைய திருத்தம்		11:08, 19 சனவரி 2025 இல் நிலவும் திருத்தம்
வரிசை 13:		வரிசை 13:
	\| pushpin_map_alt =		\| pushpin_map_alt =
	\| pushpin_map_caption =		\| pushpin_map_caption =
	\| coordinates = {{coord\|24.03\|N\|75.08\|E\|display=~~inline,title~~}}		\| coordinates = {{coord\|24.03\|N\|75.08\|E\|display=}}
	\| subdivision_type = நாடு		\| subdivision_type = நாடு
	\| subdivision_name = [[இந்தியா]]		\| subdivision_name = [[இந்தியா]]

Thiagalingam: "{{Infobox settlement | name = மண்டோசோர் | native_name = தசாபுரம் | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = நகரம் | image_skyline = Gandhi Sagar Dam1.JPG | image_alt = | image_caption = காந்தி சா..."-இப்பெயரில் புதிய பக்கம் உருவாக்கப்பட்டுள்ளது

2025-01-19T11:07:07Z

"{{Infobox settlement | name = மண்டோசோர் | native_name = தசாபுரம் | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = நகரம் | image_skyline = Gandhi Sagar Dam1.JPG | image_alt = | image_caption = காந்தி சா..."-இப்பெயரில் புதிய பக்கம் உருவாக்கப்பட்டுள்ளது

← பழைய திருத்தம்		11:07, 19 சனவரி 2025 இல் நிலவும் திருத்தம்
வரிசை 63:		வரிசை 63:
	[[மால்வா, மத்தியப் பிரதேசம்\|மால்வா]] பகுதியில் அமைந்த இந்நகரை முற்காலத்தில் '''தசபுரா''' என அழைக்கப்பட்டது. மண்டோசோர் நகரம், [[இராவணன்\|இராவணின்]] மனைவி [[மண்டோதரி]]யின் பிறந்த ஊராக நம்பப்படுகிறது. இந்நகரத்தின் பழைய பகுதிகளில் இன்றளவும் இராவணனை வழிபடுகின்றனர். இந்நகரத்தின் பெண்னை மணந்தவர் என்பதால், இந்நகரத்தின் பழைய பகுதியான கான்புரா பகுதியில் 35 அடி உயர இராவணனின் உருவச்சிலை வழிபாடு நடைபெறுகிறது.		[[மால்வா, மத்தியப் பிரதேசம்\|மால்வா]] பகுதியில் அமைந்த இந்நகரை முற்காலத்தில் '''தசபுரா''' என அழைக்கப்பட்டது. மண்டோசோர் நகரம், [[இராவணன்\|இராவணின்]] மனைவி [[மண்டோதரி]]யின் பிறந்த ஊராக நம்பப்படுகிறது. இந்நகரத்தின் பழைய பகுதிகளில் இன்றளவும் இராவணனை வழிபடுகின்றனர். இந்நகரத்தின் பெண்னை மணந்தவர் என்பதால், இந்நகரத்தின் பழைய பகுதியான கான்புரா பகுதியில் 35 அடி உயர இராவணனின் உருவச்சிலை வழிபாடு நடைபெறுகிறது.

	==வரலாறு==		==வரலாறு - மகாபாரதக் காலம் ==

	=== மகாபாரதக் காலம் ===
	[[மகாபாரதம்\|மகாபாரத]] காவியத்தின் [[சபா பருவம்\|சபா பருவத்தின்]], அத்தியாயம் 31-இல், [[நகுலன்\|நகுலனின்]] மேற்றிசைப் போர்ப்பயணத்தின் போது [[மால்வா, மத்தியப் பிரதேசம்\|மால்வா]] உள்ளிட்ட ஐந்து இனக்குழுவினர்களை வென்றதாக கூறப்பட்டுள்ளது.<ref>[http://mahabharatham.arasan.info/2013/09/Mahabharatha-Sabhaparva-Section31.html நகுலனின் மேற்றிசைப் போர்ப்பயணம் - சபாபர்வம் பகுதி 31]</ref>		[[மகாபாரதம்\|மகாபாரத]] காவியத்தின் [[சபா பருவம்\|சபா பருவத்தின்]], அத்தியாயம் 31-இல், [[நகுலன்\|நகுலனின்]] மேற்றிசைப் போர்ப்பயணத்தின் போது [[மால்வா, மத்தியப் பிரதேசம்\|மால்வா]] உள்ளிட்ட ஐந்து இனக்குழுவினர்களை வென்றதாக கூறப்பட்டுள்ளது.<ref>[http://mahabharatham.arasan.info/2013/09/Mahabharatha-Sabhaparva-Section31.html நகுலனின் மேற்றிசைப் போர்ப்பயணம் - சபாபர்வம் பகுதி 31]</ref>

	===தசபுரத்தின் ஔலிகர்கள்===		==தசபுரத்தின் ஔலிகர்கள்==
	கல்வெட்டு குறிப்புகளின் படி, மண்டோசோர் எனப்படும் தசபுரத்தை ''ஔலிகர்கள்'' என்ற ஒரே பெயரை உடைய இரண்டு அரச வம்சங்கள் ஆண்டதாக தெரிகிறது. இவ்வம்ச மன்னர்களில் பாண்டுவர்மன் என்பவன் [[முதலாம் குமாரகுப்தன்]] காலத்தைச் சேர்ந்தவன்.		கல்வெட்டு குறிப்புகளின் படி, மண்டோசோர் எனப்படும் தசபுரத்தை ''ஔலிகர்கள்'' என்ற ஒரே பெயரை உடைய இரண்டு அரச வம்சங்கள் ஆண்டதாக தெரிகிறது. இவ்வம்ச மன்னர்களில் பாண்டுவர்மன் என்பவன் [[முதலாம் குமாரகுப்தன்]] காலத்தைச் சேர்ந்தவன்.

வரிசை 75:		வரிசை 73:
	1983-இல் கண்டுபிடித்த [[யசோதர்மனின் மண்டோசோர் வெற்றித் தூண் கல்வெட்டுகள்\|யசோதர்மனின் மண்டோசோர் வெற்றித் தூண் கல்வெட்டுக்]] குறிப்பின் மூலம் ஔலிகர் வம்ச மன்னர்கள் மந்தோசௌர் உள்ளிட்ட மால்வா பகுதிகளை ஆண்டதாக குறிப்பிடுகிறது. இந்த ''ஔலிகர்'' வம்ச மன்னர்களில் புகழ் பெற்றவன் [[யசோதர்மன்]] ஆவார். யசோதர்மனும், [[குப்தப் பேரரசு\|குப்தப் பேரரசர்]] நரசிம்மகுப்தரும் இணைந்து, கி பி 528-இல் வடமேற்கு இந்தியாவை தாக்கிய [[ஹெப்தலைட்டுகள்]] என்ற வெள்ளை [[ஹூணர்கள்\|ஹூண]] மன்னர் [[மிகிரகுலன்\|மிகிரகுலனை]] வெற்றி கொண்டமைக்காக கி பி 532-இல் மந்தோசௌர் நகரத்தில் ஒரு [[வெற்றித் தூண்]] நிறுவப்பட்டது.<ref>Fleet, John F. Corpus Inscriptionum Indicarum: Inscriptions of the Early Guptas. Vol. III. Calcutta: Government of India, Central Publications Branch, 1888, 147-148</ref><ref>{{Cite web \|url=http://www.mssu.edu/projectsouthasia/history/primarydocs/Epigraphy/Gupta-Era/mandasor_pillar.htm \|title=Mandasor Pillar Inscription of Yashodharman \|access-date=2017-04-08 \|archive-date=2006-09-12 \|archive-url=https://web.archive.org/web/20060912190208/http://www.mssu.edu/projectsouthasia/history/primarydocs/Epigraphy/Gupta-Era/mandasor_pillar.htm \|url-status=dead }}</ref>		1983-இல் கண்டுபிடித்த [[யசோதர்மனின் மண்டோசோர் வெற்றித் தூண் கல்வெட்டுகள்\|யசோதர்மனின் மண்டோசோர் வெற்றித் தூண் கல்வெட்டுக்]] குறிப்பின் மூலம் ஔலிகர் வம்ச மன்னர்கள் மந்தோசௌர் உள்ளிட்ட மால்வா பகுதிகளை ஆண்டதாக குறிப்பிடுகிறது. இந்த ''ஔலிகர்'' வம்ச மன்னர்களில் புகழ் பெற்றவன் [[யசோதர்மன்]] ஆவார். யசோதர்மனும், [[குப்தப் பேரரசு\|குப்தப் பேரரசர்]] நரசிம்மகுப்தரும் இணைந்து, கி பி 528-இல் வடமேற்கு இந்தியாவை தாக்கிய [[ஹெப்தலைட்டுகள்]] என்ற வெள்ளை [[ஹூணர்கள்\|ஹூண]] மன்னர் [[மிகிரகுலன்\|மிகிரகுலனை]] வெற்றி கொண்டமைக்காக கி பி 532-இல் மந்தோசௌர் நகரத்தில் ஒரு [[வெற்றித் தூண்]] நிறுவப்பட்டது.<ref>Fleet, John F. Corpus Inscriptionum Indicarum: Inscriptions of the Early Guptas. Vol. III. Calcutta: Government of India, Central Publications Branch, 1888, 147-148</ref><ref>{{Cite web \|url=http://www.mssu.edu/projectsouthasia/history/primarydocs/Epigraphy/Gupta-Era/mandasor_pillar.htm \|title=Mandasor Pillar Inscription of Yashodharman \|access-date=2017-04-08 \|archive-date=2006-09-12 \|archive-url=https://web.archive.org/web/20060912190208/http://www.mssu.edu/projectsouthasia/history/primarydocs/Epigraphy/Gupta-Era/mandasor_pillar.htm \|url-status=dead }}</ref>

	=== யசோதர்மன் ஆட்சியில் ===		== யசோதர்மன் ஆட்சியில் ==
	[[File:Sondani.jpg\|thumb\|[[யசோதர்மனின் மண்டோசோர் வெற்றித் தூண் கல்வெட்டுகள்\|யசோதர்மனின் வெற்றித் தூண்]], சோந்தனி, மண்டோசோர், [[மால்வா, மத்தியப் பிரதேசம்\|மால்வா]]]]		[[File:Sondani.jpg\|thumb\|[[யசோதர்மனின் மண்டோசோர் வெற்றித் தூண் கல்வெட்டுகள்\|யசோதர்மனின் வெற்றித் தூண்]], சோந்தனி, மண்டோசோர், [[மால்வா, மத்தியப் பிரதேசம்\|மால்வா]]]]
	[[File:Sondani4.jpg\|thumb\|[[யசோதர்மனின் மண்டோசோர் வெற்றித் தூண் கல்வெட்டுகள்\|யசோதர்மனின் வெற்றித் தூண் குறிப்புகள்]], சோந்தனி, மண்டோசோர், [[மால்வா, மத்தியப் பிரதேசம்\|மால்வா]]]]		[[File:Sondani4.jpg\|thumb\|[[யசோதர்மனின் மண்டோசோர் வெற்றித் தூண் கல்வெட்டுகள்\|யசோதர்மனின் வெற்றித் தூண் குறிப்புகள்]], சோந்தனி, மண்டோசோர், [[மால்வா, மத்தியப் பிரதேசம்\|மால்வா]]]]
வரிசை 84:		வரிசை 82:
	நாகப்பா மற்றும் தாசப்பா எனும் இரண்டு தென்னிந்திய சிற்பிகள் இவ்வெற்றித் தூண்களை வடிவமைத்துள்ளனர். இத்தூண்களை பிரித்த்தானிய அதிகாரி சுல்வின் என்பவர் 1875-இல் கண்டுபிடித்தார்.		நாகப்பா மற்றும் தாசப்பா எனும் இரண்டு தென்னிந்திய சிற்பிகள் இவ்வெற்றித் தூண்களை வடிவமைத்துள்ளனர். இத்தூண்களை பிரித்த்தானிய அதிகாரி சுல்வின் என்பவர் 1875-இல் கண்டுபிடித்தார்.

	=== கூர்ஜர-பிரதிகாரப் பேரரசு===		== கூர்ஜர-பிரதிகாரப் பேரரசு==
	[[கூர்ஜர-பிரதிகாரப் பேரரசு\|கூர்ஜர-பிரதிகாரப் பேரரசர்]] இரண்டாம் மகேந்திரபாலர் தனது ஆட்சிப் பரப்பை மண்டோசோர் வரை விரிவுபடுத்தியிருந்தார்.<ref>{{cite book\|title=History of Kanauj: To the Moslem Conquest\|author=Rama Shankar Tripathi\|publisher=Motilal Banarsidass Publ.\|year=1989\|id={{ISBN\|812080404X}}, {{ISBN\|978-81-208-0404-3}}\|page=269\|url=https://books.google.com/books?id=2Tnh2QjGhMQC&pg=PA269&dq}}</ref>		[[கூர்ஜர-பிரதிகாரப் பேரரசு\|கூர்ஜர-பிரதிகாரப் பேரரசர்]] இரண்டாம் மகேந்திரபாலர் தனது ஆட்சிப் பரப்பை மண்டோசோர் வரை விரிவுபடுத்தியிருந்தார்.<ref>{{cite book\|title=History of Kanauj: To the Moslem Conquest\|author=Rama Shankar Tripathi\|publisher=Motilal Banarsidass Publ.\|year=1989\|id={{ISBN\|812080404X}}, {{ISBN\|978-81-208-0404-3}}\|page=269\|url=https://books.google.com/books?id=2Tnh2QjGhMQC&pg=PA269&dq}}</ref>

	=== சுதேச சமஸ்தானம் ===		== சுதேச சமஸ்தானம் ==
	[[இந்தியப் பிரிவினை\|இந்திய விடுதலை]] முன்வரை மண்டோசோர் பகுதி, 19-ஆம் நூற்றாண்டு முதல் [[குவாலியர் அரசு\|குவாலியர் சமஸ்தானப்]] பகுதியாக இருந்தது.		[[இந்தியப் பிரிவினை\|இந்திய விடுதலை]] முன்வரை மண்டோசோர் பகுதி, 19-ஆம் நூற்றாண்டு முதல் [[குவாலியர் அரசு\|குவாலியர் சமஸ்தானப்]] பகுதியாக இருந்தது.

imported>எஸ். பி. கிருஷ்ணமூர்த்தி: /* மேற்கோள்கள் */

2024-08-03T15:00:39Z

மேற்கோள்கள்

புதிய பக்கம்

{{Infobox settlement
| name = மண்டோசோர்
| native_name = தசாபுரம்
| native_name_lang =
| other_name =
| settlement_type = நகரம்
| image_skyline = Gandhi Sagar Dam1.JPG
| image_alt =
| image_caption = காந்தி சாகர் சரணாலயத்தில் பாயும் [[சம்பல் ஆறு]]
| nickname =
| pushpin_map = India Madhya Pradesh
| pushpin_label_position = right
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption =
| coordinates = {{coord|24.03|N|75.08|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = நாடு
| subdivision_name = [[இந்தியா]]
| subdivision_type1 = மாநிலம்
| subdivision_type2 = மாவட்டம்
| subdivision_name1 = [[மத்தியப் பிரதேசம்]]
| subdivision_name2 = [[மண்டசௌர் மாவட்டம்]]
| established_title = 
| established_date =
| founder =
| named_for =
| government_type =
| governing_body =
| leader_title = நகரத்தந்தை
| leader_name = பிரகலாதன் பந்த்வார்
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_total_km2 =
| area_rank =
| elevation_footnotes =
| elevation_m =
| population_total =
| population_as_of = 2001
| population_footnotes =
| population_density_km2 = auto
| population_rank =
| population_demonym =
| demographics_type1 = மொழிகள்
| demographics1_title1 = அலுவல் மொழி
| timezone1 = [[இந்திய சீர் நேரம்]]
| utc_offset1 = +5:30
| postal_code_type = [[அஞ்சல் சுட்டு எண்]]
| postal_code = 458001
| area_code = 07422
| area_code_type =
| registration_plate = MP-14
| website = {{URL|www.mandsaur.nic.in}}
| footnotes =
| demographics1_info1 = [[இந்தி]]
}}

'''மண்டோசோர்''' அல்லது '''மண்டசௌர்''' (Mandsaur) மத்திய [[இந்தியா]]வின் [[மத்தியப் பிரதேசம்|மத்தியப் பிரதேச]] மாநிலத்தின் [[மண்டசௌர் மாவட்டம்|மண்டசௌர் மாவட்டத்தின்]] நிர்வாகத் தலைமையிட நகரமும், [[நகராட்சி]]யும் ஆகும். இந்நகரம் [[போபால்|போபாலிருந்து]] வடமேற்கே 254 கி மீ தொலைவில் உள்ளது. இந்நகரத்திற்கு அருகே [[கிபி]] 6ஆம் நூற்றாண்டு காலத்திய [[யசோதர்மனின் மண்டோசோர் வெற்றித் தூண் கல்வெட்டுகள்]] உள்ளது.

[[மால்வா, மத்தியப் பிரதேசம்|மால்வா]] மற்றும் [[மேவார்]] நிலப்பரப்புகளுக்கிடையே அமைந்த மண்டோசோர் நகரம் தொல்லியல் மற்றும் வரலாற்று மரபுரிமைச் சொத்துகளைக் கொண்டது. சிவனா ஆற்றின் கரையில் உள்ள மண்டோசோர் நகர பசுபதிநாதர் கோயிலும் புகழ் பெற்றது.<ref>http://www.mandsaur.nic.in/</ref> இந்நகரத்தில் [[இந்தி]] மற்றும் [[இராச்சசுத்தானி|இராஜஸ்தானி]] மொழிகள் கலந்த '''மால்வா மொழி''' பேசப்படுகிறது.

கரும்பலகையில் எழுதுவதற்கான சிலேட்டுக்கல் (எழுதுகோல்) இங்கு அதிக அளவில் உற்பத்தி செய்யப்படுகிறது. மேலும் இப்பகுதியில் அபின் அதிக அளவில் உற்பத்தி செய்யப்படுகிறது.

==பெயர்த் தோற்றம்==
[[மால்வா, மத்தியப் பிரதேசம்|மால்வா]] பகுதியில் அமைந்த இந்நகரை முற்காலத்தில் '''தசபுரா''' என அழைக்கப்பட்டது. மண்டோசோர் நகரம், [[இராவணன்|இராவணின்]] மனைவி [[மண்டோதரி]]யின் பிறந்த ஊராக நம்பப்படுகிறது. இந்நகரத்தின் பழைய பகுதிகளில் இன்றளவும் இராவணனை வழிபடுகின்றனர். இந்நகரத்தின் பெண்னை மணந்தவர் என்பதால், இந்நகரத்தின் பழைய பகுதியான கான்புரா பகுதியில் 35 அடி உயர இராவணனின் உருவச்சிலை வழிபாடு நடைபெறுகிறது.

==வரலாறு==

=== மகாபாரதக் காலம் ===
[[மகாபாரதம்|மகாபாரத]] காவியத்தின் [[சபா பருவம்|சபா பருவத்தின்]], அத்தியாயம் 31-இல், [[நகுலன்|நகுலனின்]] மேற்றிசைப் போர்ப்பயணத்தின் போது [[மால்வா, மத்தியப் பிரதேசம்|மால்வா]] உள்ளிட்ட ஐந்து இனக்குழுவினர்களை வென்றதாக கூறப்பட்டுள்ளது.<ref>[http://mahabharatham.arasan.info/2013/09/Mahabharatha-Sabhaparva-Section31.html நகுலனின் மேற்றிசைப் போர்ப்பயணம் - சபாபர்வம் பகுதி 31]</ref>

===தசபுரத்தின் ஔலிகர்கள்===
கல்வெட்டு குறிப்புகளின் படி, மண்டோசோர் எனப்படும் தசபுரத்தை ''ஔலிகர்கள்'' என்ற ஒரே பெயரை உடைய இரண்டு அரச வம்சங்கள் ஆண்டதாக தெரிகிறது. இவ்வம்ச மன்னர்களில் பாண்டுவர்மன் என்பவன் [[முதலாம் குமாரகுப்தன்]] காலத்தைச் சேர்ந்தவன்.

இந்நகர பட்டு நெசவுத் தொழிலாளர்கள் கட்டிய சூரியக் கோயிலை மண்டோசோர் மன்னர் பாண்டுவர்மன் கி பி 493-இல் சீரமைத்து கொடுத்துள்ளார்.

1983-இல் கண்டுபிடித்த [[யசோதர்மனின் மண்டோசோர் வெற்றித் தூண் கல்வெட்டுகள்|யசோதர்மனின் மண்டோசோர் வெற்றித் தூண் கல்வெட்டுக்]] குறிப்பின் மூலம் ஔலிகர் வம்ச மன்னர்கள் மந்தோசௌர் உள்ளிட்ட மால்வா பகுதிகளை ஆண்டதாக குறிப்பிடுகிறது. இந்த ''ஔலிகர்'' வம்ச மன்னர்களில் புகழ் பெற்றவன் [[யசோதர்மன்]] ஆவார். யசோதர்மனும், [[குப்தப் பேரரசு|குப்தப் பேரரசர்]] நரசிம்மகுப்தரும் இணைந்து, கி பி 528-இல் வடமேற்கு இந்தியாவை தாக்கிய [[ஹெப்தலைட்டுகள்]] என்ற வெள்ளை [[ஹூணர்கள்|ஹூண]] மன்னர் [[மிகிரகுலன்|மிகிரகுலனை]] வெற்றி கொண்டமைக்காக கி பி 532-இல் மந்தோசௌர் நகரத்தில் ஒரு [[வெற்றித் தூண்]] நிறுவப்பட்டது.<ref>Fleet, John F. Corpus Inscriptionum Indicarum: Inscriptions of the Early Guptas. Vol. III. Calcutta: Government of India, Central Publications Branch, 1888, 147-148</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mssu.edu/projectsouthasia/history/primarydocs/Epigraphy/Gupta-Era/mandasor_pillar.htm |title=Mandasor Pillar Inscription of Yashodharman |access-date=2017-04-08 |archive-date=2006-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060912190208/http://www.mssu.edu/projectsouthasia/history/primarydocs/Epigraphy/Gupta-Era/mandasor_pillar.htm |url-status=dead }}</ref>

=== யசோதர்மன் ஆட்சியில் ===
[[File:Sondani.jpg|thumb|[[யசோதர்மனின் மண்டோசோர் வெற்றித் தூண் கல்வெட்டுகள்|யசோதர்மனின் வெற்றித் தூண்]], சோந்தனி, மண்டோசோர், [[மால்வா, மத்தியப் பிரதேசம்|மால்வா]]]]
[[File:Sondani4.jpg|thumb|[[யசோதர்மனின் மண்டோசோர் வெற்றித் தூண் கல்வெட்டுகள்|யசோதர்மனின் வெற்றித் தூண் குறிப்புகள்]], சோந்தனி, மண்டோசோர், [[மால்வா, மத்தியப் பிரதேசம்|மால்வா]]]]

மண்டோசோர் நகரத்திலிருந்து 4 கி மீ தொலைவில் உள்ள சோந்தனி எனும் கிராமத்தில், இரண்டு ஒற்றைப்பாளத் தூண்கள் மன்னர் [[யசோதர்மன்|யசோதர்மனால்]] கி பி 528-இல் நிறுவப்பட்டது. [[யசோதர்மனின் மண்டோசோர் வெற்றித் தூண் கல்வெட்டுகள்|இவ்வெற்றித் தூண்கள்]], வெள்ளை [[ஹூணர்கள்|ஹூணர்களின்]] மன்னர் [[மிகிரகுலன்|மிகிரகுலனை]] கொண்டதன் நினைவாக நிறுவப்பட்டது.<ref name="Usha Agarwal 2007, p. 19">Usha Agarwal:Mandsaur Zile Ke Puratatvik samarakon ki paryatan ki drishti se sansadhaniyata - Ek Adhyayan, Chirag Prakashan Udaipur, 2007, p. 19</ref><ref>Mangal Mehta (Ed): Dashpur Janapada aur sanskriti, p. 142</ref>
ஒவ்வொரு வெற்றித் தூணும் 40 அடி உயரமும், 3.5 அடி சுற்றளவும், 200 டன் எடையும் கொண்டது.<ref name="Usha Agarwal 2007, p. 19"/><ref>H.Michael Brown (Ed): Gwalior Today, p. 180</ref>
இவ்வெற்றித் தூண்களில் [[சமசுகிருதம்]] மற்றும் வட இந்திய பிராமி எழுத்தில் குறிப்புகள் உள்ளது.<ref name="Usha Agarwal 2007, p. 20">Usha Agarwal:Mandsaur Zile Ke Puratatvik samarakon ki paryatan ki drishti se sansadhaniyata - Ek Adhyayan, Chirag Prakashan Udaipur, 2007, p. 20</ref><ref>Sriram Goyal:Guptakalin Abhilekh, p. 366</ref>
நாகப்பா மற்றும் தாசப்பா எனும் இரண்டு தென்னிந்திய சிற்பிகள் இவ்வெற்றித் தூண்களை வடிவமைத்துள்ளனர். இத்தூண்களை பிரித்த்தானிய அதிகாரி சுல்வின் என்பவர் 1875-இல் கண்டுபிடித்தார்.

=== கூர்ஜர-பிரதிகாரப் பேரரசு===
[[கூர்ஜர-பிரதிகாரப் பேரரசு|கூர்ஜர-பிரதிகாரப் பேரரசர்]] இரண்டாம் மகேந்திரபாலர் தனது ஆட்சிப் பரப்பை மண்டோசோர் வரை விரிவுபடுத்தியிருந்தார்.<ref>{{cite book|title=History of Kanauj: To the Moslem Conquest|author=Rama Shankar Tripathi|publisher=Motilal Banarsidass Publ.|year=1989|id={{ISBN|812080404X}}, {{ISBN|978-81-208-0404-3}}|page=269|url=https://books.google.com/books?id=2Tnh2QjGhMQC&pg=PA269&dq}}</ref>

=== சுதேச சமஸ்தானம் ===
[[இந்தியப் பிரிவினை|இந்திய விடுதலை]] முன்வரை மண்டோசோர் பகுதி, 19-ஆம் நூற்றாண்டு முதல் [[குவாலியர் அரசு|குவாலியர் சமஸ்தானப்]] பகுதியாக இருந்தது.

==மக்கள் தொகையியல்==
மண்டோசோர் நகரத்தின் 2011 -ஆம் ஆண்டின் மக்கள் தொகை கணக்கெடுப்பின் படி மொத்த மக்கள் தொகை 1,41,667 ஆகும். அதில் ஆண்கள் 72,488; பெண்கள் 69,179 ஆக உள்ளனர். பாலின விகிதம் ஆயிரம் ஆண்களுக்கு, 954 பெண்கள் வீதம் உள்ளனர். எழுத்தறிவு பெற்றவர்கள் 107,478 (85.71 %) ஆக உள்ளனர். ஆறு வயதிற்குட்பட்ட குழந்தைகள் 16,267 ஆக உள்ளனர்.

இந்நகரத்தில் இந்துக்கள் 95,816 (67.63%); இசுலாமியர்கள் 35,531 (25.08 %); சமணர்கள் 9,119 (6.44%); சீக்கியர்கள் 500 (0.35%) ; கிறித்தவர்கள் 411 (0.29 %); மற்றவர்கள் 293 (0.20%) ஆக உள்ளனர்.<ref>[http://www.census2011.co.in/census/city/293-mandsaur.html Mandsaur City Census 2011 data]</ref>

இந்நகரத்தில் [[இந்தி]] மற்றும் இராஜஸ்தானி மால்வா மொழி மொழிகள் பேசப்படுகிறது.

==இதனையும் காண்க==
* [[யசோதர்மன்]]
* [[யசோதர்மனின் மண்டோசோர் வெற்றித் தூண் கல்வெட்டுகள்]]

==மேற்கோள்கள்==
{{Reflist|2}}

[[பகுப்பு:மத்தியப் பிரதேச வரலாறு]]
[[பகுப்பு:பண்டைய இந்திய நகரங்கள்]]
[[பகுப்பு:இந்தியத் தொல்லியற்களங்கள்]]
[[பகுப்பு:மத்தியப் பிரதேச மாநிலத்திலுள்ள ஊர்களும் நகரங்களும்]]